Poppenkast

De hele Brexit-affaire heeft inmiddels de allure van een poppenkast waarin onechte personages (May, Juncker, Tusk,…) onechte berichten verspreiden en onechte voorstellen doen onder het voorwendsel (ook al onecht) dat ze het beste met “hun”mensen voor hebben. Het resultaat tot nu toe is dat de zaak muurvast zit en er geen “beste oplossing” lijkt te bestaan.

Een nuchtere analyse legt een aantal oorzaken bloot van de huidige situatie.

Aan de Continentale kant: we weten intussen allemaal wel dat dat hele Europese gedoe is geïnitieerd, wordt gedomineerd en gepropageerd door wat Jesse Klaver het economisme noemt. Aan elk besluit en aan elke uiting van ongebreidelde expansiedrang liggen economische motieven ten grondslag. Vanuit die visie is een vertrek van de UK uit de EU een ramp; voor de rest kunnen we die rare Britten missen als kiespijn.

Aan de Britse kant is er veel meer te constateren. Laat ik beginnen met te zeggen dat ik dol ben op Groot-Brittannië, op het land, de cultuur, de tradities, de taal, de voetbalstadions, en vooral op de Britse humor – wat minder op het lokale eten. Ik kom er graag en ben van harte bereid links te rijden en LSD te betalen, dus £ 1/12/6 in plaats van £ 1.63 of, gruwelijk, € 1,84 als dat al wordt geaccepteerd.

Maar aan het lang niet zo Verenigd Koninkrijk kleven ook wel wat nadelen. Met Schotten, Welshmen en Noord-Ieren aan boord hebben de Engelsen per traditie nogal wat problemen en dat vertaalt zich onder meer in de politiek en in uitslagen van verkiezingen en referenda. Verder hebben de Britten toch al nooit zo veel opgehad met het Continent, iets wat volgens mij destijds het sentiment bij het Brexitreferendum heeft gevoed.

Wat de Britse politiek ook geen goed doet, is dat die de facto een tweepartijenstelsel hanteert. Er zijn wel enkele kleinere partijen (LibDem, Sinn Fein en UKIP bijvoorbeeld), maar hun inbreng is marginaal, het zijn steeds de Conservatives en Labour die al stuivertejewisselend de dienst in de UK uitmaken. Het is nog net niet zo erg en verlammend als in Amerika, waar het tweepartijenstelsel elk spoor van coalitievorming ontbeert.  Zeker nu blijkt dat de stemverhoudingen onder de Britse bevolking  zo’n beetje 50-50 is, en de politieke verhoudingen weinig souplesse bevatten, mogen we aannemen dat er van de overkant van het Kanaal geen eenduidige oplossing voor het EU-probleem zal komen.

Oorzaak van die vastgeroeste politieke verhoudingen, zowel in de USA als in de UK, is het Britse districtenstelsel, waarbij “the winner takes it all”, hetgeen in strijd is met het bij onze bekende systeem van evenredige vertegenwoordiging. Dan maar liever 27 partijen, zoals in Nederland, al is dat ook niet altijd een garantie voor goed beleid. En de recente coalitieperikelen in België, Zweden en Oostenrijk zijn evenmin bepaald geruststellend.

De huidige poppenkast rond de Brexit heeft meerdere gezichten. Zie bovenstaande foto. Dagelijks worden we op tv verblijd met opnamen uit het House of Parliament. Daar zien we dan de altijd olijke Theresa May en rechts van haar zo’n zuurpruim. Even googelend kun je vinden dat deze Jan Klaassen niemand minder is dan Philip Hammond, ex-minister op 3 departementen onder Cameron. Met zijn uitgestreken smoel zit hij wat verveeld voor zich uit te kijken, tot May iets positiefs zegt. Dan beweegt zijn hoofd voorgeprogrammeerd van boven naar beneden; zegt ze iets negatiefs, dan schudt hij braaf van nee. In extreme gevallen zie je hem “hear, hear!” mompelen. Zijn handelen zit met touwtjes aan de conservatieve regisseurs vast. Zijn denken wellicht ook. Loyaliteit kun je hem niet ontzeggen, en met zijn pensioenvoorziening zit het ook wel snor, al is dat aan zijn gezicht niet af te lezen.