Ooohdaaah!

Ooohdaaah!

Nog even en de populariteit in Nederland van Mister Speaker John Bercow gaat die van Barack Obama overstijgen. En dat is niet te danken aan Ivo Niehe, maar aan dat ene woord waarvan hij de twee r-klanken nog niet eens uitspreekt.
Ik wil de Britten graag tot de ooohdaaah roepen met een paar onconventionele suggesties, al vrees ik dat er geen meederheid voor is te vinden.

De waarheid ligt niet in het midden, want er is geen midden. Dus passen nu draconische maatregelen.

  • De eerste suggestie is er een die wel vaker wordt gehoord: besluit tot een nieuw referendum. Daar zit wel wat in. Door de niet zo heldere vraagstelling en door de mankerende informatie en voorlichting over de te kiezen alternatieven en hun consequenties is het maar de vraag of er bij het eerste referendum in 2016 niet in hoofdzaak een beroep werd gedaan op de onderbuikgevoelens van de eilandbewoners. Bovendien is inmiddels het Britse electoraat nogal gewijzigd, vooral verjongd. Dat kan een hoop schelen. Niettemin is de verwachting dat ook een tweede referendum om en nabij de 50/50-uitslag te zien zal geven, dus de helft zit met de gebakken peren.
  • De tweede suggestie is dat de Britse regering en het parlement zonder meer besluiten dat het Verenigd Koninkrijk ‘gewoon’ EU-lid blijft. Iedereen blij, behalve de helft van de Britse bevolking. De consequenties zijn niet geheel te overzien.
  • De derde suggestie is wat drastischer, mocht de tweede suggestie onmogelijk blijken. Bercow houdt wel meer tegen. De Briste regering roept de noodtoestand uit en besluit per decreet dat het Verenigd Koninkrijk ‘gewoon’ EU-lid blijft, of er juist met welke Brexit-optie dan ook uitstapt. Democratisch gezien niet echt fraai, maar het biedt wel de mogelijkheid dat mevrouw Elizabeth nog vóór haar honderste het einde der Brexittijden mag beleven. Ook bij deze optie zal de helft der Britse bevolking woedend de straat opgaan.
  • De vierde optie klinkt bezopen, maar is dat ook. Aangezien het grootste struikelblok lijkt te liggen aan de Iers-Noord-Ierse grens, schaffen we die grens gewoon af. Noord-Ierland maakt per direct deel uit van de Republiek Ierland. Historisch gezien kun je hierover kissebissen, maar geografisch ligt het erg voor de hand. De Ieren zelf, en de katholieken in Ulster, zullen het plan met gejuich begroeten; de Orangisten in Ulster zijn furieus. En omdat die twee bevolkingsgroepen al vele jaren lang een onverzoenlijke 50/50 verhouding hebben gedemonstreerd, maakt het in feite niks uit wat je beslist, als je maar iets beslist.

Keuze te over. Ook onder de lezers van dit bericht zal de helft het volstrekte lariekoek vinden, terwijl de andere helft er wel mogelijkheden in ziet. Mij is verder uit Londen of Brussel niets gevraagd.

Poppenkast

De hele Brexit-affaire heeft inmiddels de allure van een poppenkast waarin onechte personages (May, Juncker, Tusk,…) onechte berichten verspreiden en onechte voorstellen doen onder het voorwendsel (ook al onecht) dat ze het beste met “hun”mensen voor hebben. Het resultaat tot nu toe is dat de zaak muurvast zit en er geen “beste oplossing” lijkt te bestaan.

Een nuchtere analyse legt een aantal oorzaken bloot van de huidige situatie.

Aan de Continentale kant: we weten intussen allemaal wel dat dat hele Europese gedoe is geïnitieerd, wordt gedomineerd en gepropageerd door wat Jesse Klaver het economisme noemt. Aan elk besluit en aan elke uiting van ongebreidelde expansiedrang liggen economische motieven ten grondslag. Vanuit die visie is een vertrek van de UK uit de EU een ramp; voor de rest kunnen we die rare Britten missen als kiespijn.

Aan de Britse kant is er veel meer te constateren. Laat ik beginnen met te zeggen dat ik dol ben op Groot-Brittannië, op het land, de cultuur, de tradities, de taal, de voetbalstadions, en vooral op de Britse humor – wat minder op het lokale eten. Ik kom er graag en ben van harte bereid links te rijden en LSD te betalen, dus £ 1/12/6 in plaats van £ 1.63 of, gruwelijk, € 1,84 als dat al wordt geaccepteerd.

Maar aan het lang niet zo Verenigd Koninkrijk kleven ook wel wat nadelen. Met Schotten, Welshmen en Noord-Ieren aan boord hebben de Engelsen per traditie nogal wat problemen en dat vertaalt zich onder meer in de politiek en in uitslagen van verkiezingen en referenda. Verder hebben de Britten toch al nooit zo veel opgehad met het Continent, iets wat volgens mij destijds het sentiment bij het Brexitreferendum heeft gevoed.

Wat de Britse politiek ook geen goed doet, is dat die de facto een tweepartijenstelsel hanteert. Er zijn wel enkele kleinere partijen (LibDem, Sinn Fein en UKIP bijvoorbeeld), maar hun inbreng is marginaal, het zijn steeds de Conservatives en Labour die al stuivertejewisselend de dienst in de UK uitmaken. Het is nog net niet zo erg en verlammend als in Amerika, waar het tweepartijenstelsel elk spoor van coalitievorming ontbeert.  Zeker nu blijkt dat de stemverhoudingen onder de Britse bevolking  zo’n beetje 50-50 is, en de politieke verhoudingen weinig souplesse bevatten, mogen we aannemen dat er van de overkant van het Kanaal geen eenduidige oplossing voor het EU-probleem zal komen.

Oorzaak van die vastgeroeste politieke verhoudingen, zowel in de USA als in de UK, is het Britse districtenstelsel, waarbij “the winner takes it all”, hetgeen in strijd is met het bij onze bekende systeem van evenredige vertegenwoordiging. Dan maar liever 27 partijen, zoals in Nederland, al is dat ook niet altijd een garantie voor goed beleid. En de recente coalitieperikelen in België, Zweden en Oostenrijk zijn evenmin bepaald geruststellend.

De huidige poppenkast rond de Brexit heeft meerdere gezichten. Zie bovenstaande foto. Dagelijks worden we op tv verblijd met opnamen uit het House of Parliament. Daar zien we dan de altijd olijke Theresa May en rechts van haar zo’n zuurpruim. Even googelend kun je vinden dat deze Jan Klaassen niemand minder is dan Philip Hammond, ex-minister op 3 departementen onder Cameron. Met zijn uitgestreken smoel zit hij wat verveeld voor zich uit te kijken, tot May iets positiefs zegt. Dan beweegt zijn hoofd voorgeprogrammeerd van boven naar beneden; zegt ze iets negatiefs, dan schudt hij braaf van nee. In extreme gevallen zie je hem “hear, hear!” mompelen. Zijn handelen zit met touwtjes aan de conservatieve regisseurs vast. Zijn denken wellicht ook. Loyaliteit kun je hem niet ontzeggen, en met zijn pensioenvoorziening zit het ook wel snor, al is dat aan zijn gezicht niet af te lezen.