KGB-pub

Ik had het van tevoren thuis wel voorbereid, maar toch werd ik meteen al op het verkeerde been gezet: KGB staat niet voor de Sovjet-Geheime Dienst, maar voor  Krčma Gurmánov Bratislavy, de Kroeg Gourmet van Bratislava. Hoewel, met de G als hamer en sikkel weet je het nooit helemaal zeker.
Bij de entree dreig je te belanden in een louche bierkelder, en dat is het waarschijnlijk ook. Maar dan vooral ’s avonds, en niet om 2 uur in de middag als de tent net opengaat. Ideaal moment voor een fotosessie.

De kroeg is in feite een lange, smalle pijpenla met stemmig rood bekleed meubilair, maar het meest aantrekkelijke is de aankleding van de muren en het plafond, die het etablissement voor sommige nostalgische socialisten van het gestaalde kader tot een waar bedevaartsoord maken: een ontelbare hoeveelheid foto’s, beelden, documenten, andere voorwerpen, memoriabilia uit vervlogen tijden, een beetje toegesneden op de aloude ČSSR, maar toch in hoofdzaak op het Sovjet-verleden, waarbij de persoonsverheerlijking van Lenin en Stalin prominent de boventoon voert. Of je ervan houdt of niet, heel apart, uitzonderlijk en excentriek is het wel om dat allemaal anno 2020 bij elkaar te vinden in een biertent.

Ze schenken er Staropramen, met Plzeňský Prazdroj (voor de export om onverklaarbare redenen Urquell genoemd), Budějovický Budvar (voor de export verduitst tot Budweiser) hoort het tot de meest bekende en zeer genietbare Tsjechische bieren.
Hoewel op sommige plekken in Bratislava de prijzen inmiddels zijn aangepast aan het torenhoog kapitalistisch grootstedelijk niveau, gaat in de KGB-pub de Staropramen van het vat voor de communistische gesubsidieerde volksprijs van € 1,90 voor een halve liter.
Enig nadeel: ik moest diezelfde dag nog met de auto terugrijden naar Wenen…

Mocht je er eens in de buurt zijn, ga dan beslist zelf maar een proeven en rondkijken, onder het waakzaam oog van een bevlogen Lenin, een immer goedlachse Stalin en een goedgemutste Brezjnjev.

Of neem een virtueel voorproefje op kgbpub.sk; ideaal om je Slowaaks weer eens wat op te halen.

 

ÚL’UV

Min of meer bij toeval belandde ik anderhalve week geleden in Bratislava in het ÚL’UV-museum van Slowaakse volksmuziekinstrumenten. Vanwege mijn vele en lang bemoeiing met de Kerstmis van Pascha was ik blij verrast veel van de insrtumenten die in die mis te horen zijn nu ook in levenden lijve te kunnen zien. Jammer genoeg had ik dat bezoek niet kunnen voorbereiden en moest de conversatie in een mengelmoes van Slowaaks en Tsjechisch, maar ik zal er op korte termijn nog wel eens heengaan en dan beter beslagen ten ijs komen.

Voor de liefhebbers hier een korte fotoimpressie (90 seconden; zonder geluid) van het museum en van enkele van de 230 tentoongestelde instrumenten/objecten.
Wie geïnteresseerd is, kan via een reactie eventueel nog wel wat meer informatie krijgen.

Augarten

Op z’n zachtst gezegd kun je de Augarten, midden in Wenen, iets ten noorden van de Stephansdom, een veelzijdige, ruim 400-jarige geschiedenis toedichten. Van het jachtslot uit 1614 tot het multifunctionele Erlustigungs-Ort dat we nu kennen, valt er een hoop over te melden. De Duitse Wikipedia bevat veel gedetailleerde informatie, en na mijn bezoek daar, eerder deze week, volsta ik met er een paar bijzonderheden uit te lichten.

Allereerst de taalkundige achtergrond. Omdat dat mijn vak is.
Ik had dit uitstapje niet voorbereid, maar direct al vermoedde ik dat Au van Augartenwater” betekent. Die veronderstelling bleek juist. Net als de Aa, de Ee, het IJ en het Franse eau, wordt het begrip water vaak met een enkele klinker of tweeklank benoemd. Mijn schatting dat dat ook zou gelden voor de au in Donau, bleek echter onjuist. Daar staat juist het begrip don voor water, zoals bij de rivieren de Don, de Donjets, de Dnjestr en de Dnjepr. Alle zijn het latere vormen van een oud Indo-germaanse vorm *danu, die “rivier” betekent. In andere talen wordt de Donau ook aangeduid als Duna, Dunaj, Dunav, Dunărea, of in het Frans en Engels Danube.
Het tweede deel van Augarten, garten dus, betekent “tuin“. Dat is niet zo schokkend, maar het doet mij wel denken aan wat ik er in 2012 overschreef in het artikel over contenu en contenant: een zelfde woord wordt de ene keer gebruikt om iets aan te duiden wat omsluit (gordijn, curtain), de andere keer slaat het op dat wat wordt omsloten (gaard, garden, giardino, jardin). Zo zijn er meer voorbeelden te noemen. Lees dat artikel er maar even op na.

Als Erlustigungsort heeft het zich in de loop der eeuwen ontwikkeld tot een ruim 50 ha groot barokpark met allerhande gebouwen zoals een jachtslot, een bunkercomplex, een porseleinfabriek, een restaurant en een concertzaal waar o.a. Mozart en Beethoven hun muziek ten gehore hebben gebracht, en wat nu het rovershol van de Wiener Sängerknaben is; zeker muzikaal gezien een waarlijk Erlustingungsort

Het park is rijkelijk voorzien van fraai aangelegde bloemperken, maar vooral van veel gazons waarop de Weense jeugd onbekommerd kan frisbeeën, vliegeren, voetballen of welke gezonde afmatting dan ook. Samen picknicken of lekker lui in je hangmat gaan liggen kan er kennelijk ook, in weerwil van de bordjes dat je het gras niet mag betreden.
Maar alleen voor de kijk is het park niet aangelegd.

Ook Hitler heeft er dankbaar gebruik van gemaakt door er in 1944 twee zogenaamde Flaktorens te laten bouwen om Wenens centrum te beschermen tegen geallieerde bombardementen.
Flak staat voor Flugabwehrkanone, oftewel luchtafweergeschut, en dan weet je al hoe laat het is: het is oorlog.

Bron: Von Der ursprünglich hochladende Benutzer war Radlfahrer in der Wikipedia auf Deutsch – Koordinatendaten der Türme, Originalgrafik von Benutzer:Radlfahrer, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=18337312

In mijn naïviteit dacht ik aanvankelijk dat het watertorens waren; Au betekent immers water. Maar Hitler had gelijk dat je Wenen niet hetzelfde lot mocht laten ondergaan als Rotterdam in 1940, en dus liet hij rond het centrum van Wenen drie Flak-complexen aanleggen, elk met een LT (Leitturm voor de observatie met radar) en een GT (Gefechtsturm voor het afschieten van Amerikaanse, Britse of Russische vliegtuigen).
Zoek maar op de Duitse Wikipedia op wat het allemaal voor een gedoe is geweest om die torens aan te leggen, aan kosten, transport, infrastructuur en een uiteindelijk minimaal rendement. Je vindt daar een uitgebreide beschrijving over de drie paren Flaktürme rond de Stephansdom.

De overheid laat de dingen maar staan en heeft ze onder Denkmalschutz geplaatst, Monumentenzorg dus, al duiken er voortdurend plannen op ze te verhuren of verkopen, er bedrijven of musea of een hotel of opslagruimte voor data in te richten, maar steeds weer stuiten de zo gevarieerde fantasieën op praktische, historische of milieutechnische bezwaren. Ik schat dat je nog jarenlang in de Augarten van het bizarre schouwspel kunt genieten.
Meer over de herbenutting van de torens vind je op YouTube.

Wien-Bratislava

In plaats van het beloofde tripje naar Vukovar deden we het voor een verkorte variant: een paar dagen naar Wenen en Bratislava.
Dat leverde een groot aantal opvallende, bezienswaardige en interessante bezoekjes op, die ik de komende dagen in een reeks van drie afzonderlijke berichten voor het voetlicht ga halen.

Het oorspronkelijke plan was om via Wenen door Hongarije heen naar Vukovar in Kroatië te rijden, en dan via Slovenië, Trieste en Lombardije terug naar Frankrijk.
De zowat dagelijks wisselende maatregelen van de diverse landen, ook al betreft het slechts een doorreis, maakt het nu in juli te onzeker om die rondrit te maken. Dat geldt in elk geval de (on-)mogelijkheid om Hongarije binnen te komen en er non-stop dwars doorheen te rijden. Komt later allemaal nog wel een keer.

Maar ik beloof nu alvast een bericht over:

– de Augarten in Wenen
– het ÚL’UV museum voor oude volksmuziekinstrumenten in Bratislava
– de KGB-pub in Bratislava

Dus nog even geduld bitte/prosím.

In-druk

Ik ben niet gemuilkorfd of zo. Maar je hebt van die perioden dat druk en drukte verhinderen met gewenste regelmaat nieuwe artikelen te plaatsen. Er gebeurt dus een hoop, maar ofwel het is onderhanden werk dat nog niet rijp is voor een bericht, ofwel het is de moeite van het vermelden niet waard, ofwel hinderlijk tijdgebrek maakt het noodzakelijke onderzoek naar feiten en achtergronden wat lastig. Daarom nu slechts een paar tipjes van de sluier om een indruk te geven.

– Het eerder aangekondigde tripje naar Vukovar in juli is uitgesteld. Te veel risico en gedoe bij het reizen door zo veel landen, van Zwitserland, Duitsland, Oostenrijk, Hongarije, via Kroatië en Slovenië tot Trieste, Lombardije en Frankrijk, waar het dan ook nog eens in juli-augustus makkelijk 35-40° is. Het zal op een later moment alsnog wel plaatsvinden.
Naar Wenen en misschien een dagje Bratislava zit er waarschijnlijk nog wel in deze maand.

 


– Zoals gebruikelijk vergen voortuin, achtertuin en het landje buiten het dorp enorm veel werk. Planten, zaaien, poten, onkruid wieden (vooral heel veel akkerwinde en heermoes), oogsten, en vooral elke dag water gaan halen en geven.

– Er komt weer wat schot in mijn zoektocht naar de lotgevallen van achterneefje Pierre Loonen. Bij toeval kreeg ik het bericht dat er een lijvig boek van 2.500 blzz. op uitkomen staat over “les 9 000 déportés de France à Mittelbau-Dora” (= Buchenwald). Mij werd door de auteur gevraagd naar meer informatie over mijn familielid, en toen ik die had verstrekt, bleek dat het boek al bij de drukker lag, maar dat mijn informatie een zeer gewaardeerde uitbreiding voor het documentatiecentrum betekende. In vervolg daarop ben ik verder gaan zoeken en kom ik weer wat stapjes dichterbij de nog ontbrekende puzzelstukjes van zijn wel en vooral wee. Maar voor een vervolgartikel is het nog lang niet genoeg.

– Mijn ergernissen over STER-reclames nemen in rap tempo toe in aantal en hevigheid. Ik noem nu slechts gaslicht.com, Vitæpro, &c. &c. &c… Daarnaast ook over de niet aflatende klantonvriendelijkheid van simpel.nl en een groot aantal pubieke omroepen, met Omroep Max als onbetwiste nummer één. En over het ultieme démasqué van Erben Wennemars en Erik Scherder. Om daarvan hier weer melding(en) te maken is er wat correspondentie nodig, hoor en wederhoor, en moet ik al het materiaal bij elkaar rapen en kneden tot iets wat zowel leesbaar, lachwekkend en triest tegelijk is.

Het zit allemaal in het gistvat.