Vergelijk

Ik kan er ook niks aan doen. Maar rond het gekibbel over Catalonië dringt zich bij mij voortdurend de vergelijking op tussen het koppel Rajoy-Puigdemont (2017) en Breznjev-Dubček (1968). De Grote Leiders die met de vuist op tafel slaan om de kleine opstandige weer in het gareel te krijgen.

Ik zal het wel weer helemaal mis hebben, maar een paar parallellen brengen mij toch weer steeds op die gedachte.

Zoals Rajoy ‘zijn’ Spanje niet wil laten verbrokkelen (net nu het in Baskenland weer een beetje rustiger is geworden), zo kon in 1968 de USSR, bij monde van Breznjev, het niet accepteren dat de ČSSR, in de figuur van Dubček, een deel van het Oostblok zag afglijden naar westerse waarden die beoosten het IJzeren Gordijn niet bepaald welkom waren (zoals bijvoorbeeld een vrije pers).

Tweede vergelijk: Rajoy dreigt met ingrijpen (en deed dat al tijdens het Catalaans referendum, en niet zo zuinig ook ) als Catalonië zich onafhankelijk verklaart. Breznjev sommeerde Dubček het landsbestuur binnen de perken van het Sovjet-denken te houden, zo niet, dan dreigde militair ingrijpen, wat in augustus 1968 ook daadwerkelijk plaatsvond. Dat was, by the way, de reden dat mijn Tsjechoslowaaks visum voor die maand werd geweigerd; een maand later kreeg ik het alsnog.

Nog zo’n saillante overeenkomst: Europa en de VS houden zich opvallend koest in het Spaans-Catalaans conflict. Het is een conflict voor binnenlands gebruik, dus men wenst er zich niet in te mengen, behoudens wat off-the-recordopmerkingen van deze en gene. In 1968 was het niet anders: West-Europa, de VS, de NAVO, zij sputterden in de media wat in de trant van foei en schande, maar deden in feite niks, net als in het geval van Hongarije 1956. In Nederland probeerde Max van der Stoel (Buitenlandse Zaken) zijn PvdA-geweten te volgen, maar daar hadden ze in Moskou niet echt veel last van. Achterliggend argument: Ooit (Jalta 1945), hadden Oost en West afgesproken hoe Europa verdeeld zou worden. Ik zeg het even kort door de bocht, maar het IJzeren Gordijn (prikkeldraad ‘Made in West-Germany’) was de demarcatielijn tussen de Amerikaanse en de Sovjet-invloedsfeer, met alle bijbehorende economische belangen. Behoudens een enkele latere correctie, zoals rond Wenen, moest dat vooral maar zo blijven. Pech voor de Hongaren, pech voor de Tsjechoslowaken.

Voor de laatste twee gelijkenissen moet ik even in de toekomst kijken.
In 1972 vond in Praag het Wereldkampioenschap ijshockey, met de Sovjet-Unie, na 9 opeenvolgende keren wereldkampioen te zijn geweest, als de grote favoriet. Ik was erbij, en heb er nog een fraaie badhanddoek aan overgehouden. Dat wil zeggen: ik was bij ČSSR-Zweden (4-1) in een kolkende ijshal met 12.000 toeschouwers tot de nok gevuld. Rillingen. Een paar dagen later was de finale ČSSR-USSR. Ik was toen al terug naar Nederland en had toch geen kaartje kunnen krijgen. Het werd 3-2 voor de Tsjechoslowaken en dagenlang vierden duizenden mensen in Praag die overwinning als wraak op 1968. Een volksfeest dat vele malen verder ging dan de Nederlandse euforie toen in 1988 het Nederlands elftal in het Volksparkstadion in Hamburg de West-Duitsers in de halve finale met 2-1 versloeg en later Europees kampioen werd. Dat was de wraak voor 1974 (en bij vele ouderen voor ’40-’45).

Welnu: op 6 mei 2018 speelt Barcelona thuis tegen Real Madrid. Ik hoop dat het 3-2 wordt en wil dan wel eens zien wat er in Catalonië losbarst.

Ook in de toekomst: bij veel van mijn latere bezoeken aan de Tsjechische Republiek heb ik gemerkt dat Alexander Dubček zo goed als vergeten is bij de mensen. Hij was, tout court, toch een communist en daar willen ze verder niets meer mee te maken hebben. Wat hij in korte tijd heeft betekend voor hun republiek speelt dan opeens geen rol meer. Men haalt de schouders op. Te verwachten valt (voor sommigen: te vrezen, voor anderen: te hopen) dat Puigdemont hetzelfde lot zal zijn beschoren. Over een jaar of 10, 20, als Catalonië weer een belangrijke regio is van het grote Spanje, zullen velen zijn naam niet meer kunnen spellen.

Ik kan de vergelijking tussen 1968 en 2017 maar niet uit mijn hoofd krijgen.

 

1 thought on “Vergelijk

  1. “…maar deden in feite niks, net als in het geval van Hongarije 1956.”

    Toch wel, braaf Nederland liet de Olympische ploeg niet vertrekken, uit woede over de boze inval, maar andere Westerse landen met de VS voorop hadden kennelijk geen bezwaar Olympischerwijze met de Russen te strijden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.