Mag-ie?

Etiketten bevatten voornamelijk verwarrende, vage, onvolledige en voor de gemiddelde consument oncontroleerbare informatie,zo is mij ooit geleerd. De toenemende Europese regelgeving, de zgn. Verordening voor de etikettering van voedingsmiddelen heeft onder meer tot een situatie geleid dat de wal het schip keert en de consument nog minder te weten komt en hooguit af en toe nog kijkt of het product niet over de datum is.
Vandaag staat er Maggi op het menu.

 

Een van de weinige voordelen van een verhuizing is dat je dingen terugvindt die je al jaren kwijt was, en dingen tegenkomt waarvan je niet eens meer wist dat je ze ooit had gehad. Zo vond ik opeens het iets te zorgvuldig bewaarde krantenknipseltje terug met het verhaal van Wouter Klootwijk in de NRC van 19 augustus 2011 over Poolse Maggi bij de Chinees.

Maggi – wie is er niet groot mee geworden en het lijkt niet klein te krijgen. Kommaneuker als ik ben (pinailleur in het Frans; noem het voor mijn part een fanatiek taalkundige), ging ik op zoek, van keukenkastje tot Wikipedia, en trof wat merkwaardigheden aan.

Allereerst: hoe oud is Maggi?
Klootwijk beweert in 2011 dat het bekende bruine flesje zijn 125-jarig bestaan viert, en 2011-125=1896. Maar op het Nederlandse flesje staat toch echt 1895 en het Franse flesje pretendeert dat het uit 1889 stamt. Krijgen we nu hetzelfde verhaal als het Brand bier sinds 1340? Wikipedia meldt de uitvinding van het bruine flesje in 1886. Dan heeft Klootwijk dus gelijk en liegen de flesjes, behalve het Poolse dat het correcte opschrift “Oryginalna od 1886 roku” bevat.

Dan de inhoud.
In een flesje Nederlandse Maggi voor kleinverbruik zit, volgens het etiket, 250 gr oftewel 202 ml . Die is wel fijn, want dan mag de fabrikant er ook 10% minder in doen van Brussel. Een flesje Franse Maggi bevat ook 250 gr , maar slechts 200 ml, zij het zonder .
Worden we geflest door de Fransen? De plaatselijke Colruyt rekent er ook nog eens € 1,68 voor tegen € 1,09 bij AH (prijspeil oktober 2017). Nu zal wel niemand op het idee komen een flesje tot de laatste drup te legen en het volume te meten, maar wijst dit verschil van 2 ml op een etiketfout, op oplichterij, of op een iets andere samenstelling van de inhoud? Dat is immers wat Klootwijk suggereert: de samenstelling wordt “aangepast aan de smaak van de Nederlandse consument“.

Dus maar eens naar de samenstelling gekeken.
Even vooraf: in Maggi zit geen maggiplant, behalve in de Poolse Maggi (zeggen ze). Lavas is maggiplant gaan heten omdat de smaak aan Maggi doet denken. Ik gebruik vaak maggiplantblaadjes in gerechten in plaats van druppeltjes Maggi Aroma, en heb nooit het idee gehad dat ik iets miste (of minder ziek werd).
Maar het hoofdbestanddeel van Maggi is zout.
De Nederlandse versie, “de enige echte“, bevat volgens het etiket 24,9 gram zout per 100 ml, dus 62,25 gr per flesje. Voor de Franse variant is dat 63,5 gr; ruim 1 gr meer dus. De Polen hebben het minder zout gedronken: die doen het met slechts 57 gr zout, oftewel 11% minder.
Nu zal ik daar niet wakker van liggen. Geen mens haalt het in zijn hoofd om een heel flesje Maggi van een kwart liter in een glas te schenken en dat achterover te slaan, dus ik geloof ook niet dat de genoemde aanpassing aan de nationale consument het zoutgehalte betreft. Nee, het moet ergens anders in zitten, als het verhaal al klopt. Wat dan? Zijn er nog andere verschillen in het spel?
Er zijn wat subtiele verschillen, al denk ik niet dat die de smaaksensatie beïnvloeden:

Eerst maar even de voedingswaarden per 100 ml, achtereenvolgens de Nederlandse, Franse en Poolse (maar dan per 100 g) volgens etiketopgave:

energie 434 kJ/102 kcal 434 kJ/102 kcal 85 kJ/20 kcal
vetten 0,0 g 0,0 g 0,0 g
waarvan verzadigd 0,0 g 0,0 g 0,0 g
koolhydraten 7,4 g 10,0 g 2,2 g
waarvan suikers 5,1 g 5,1 g 0,9 g
vezels 0,0 g 0,0 g 0,0 g
eiwitten 18 g 15,5 g 2,8 g
zout 24,9 g 25,4 g 22,8 g

Daar klopt natuurlijk niks van. Die Polen zitten er een factor 5 naast, behalve wat het zoutgehalte betreft. Elders op internet vind je nog meer bizarre waarden voor de Poolse Maggi, inclusief 7 gram vet en slechts 4 gram zout. Ik herhaal de eerste zin van dit artikel maar even. Er is überhaupt geen touw aan vast te knopen, want de Tsjechische Maggi (MAGGI Tekuté kořený) komt ook uit Polen volgens Tesco, een van de Tsjechische Albert Heijns, maar bevat o.a. meer calorieën en meer zout. Vermoedelijk heeft Nestlé een al eerder bestaande receptuur overgenomen en die als Maggi in de markt gezet; stukje bij beetje wordt dan de samenstelling aangepast, ofwel aan de smaak van de lokale bevolking, ofwel aan de zo goedkoop mogelijke standaard die ook elders wordt geproduceerd. Of beide. Wereldwijd.

Kan er dan een groot verschil zitten in de ingrediënten, volgens etiketopgave? Wederom achtereenvolgens de Nederlandse, Franse en Poolse gegevens:

tarwe-eiwitten/ water/zout protéines de blé/ eau/sel aroma
smaakversterkers:    
E621 glutamate monosodique glutaminian monosodowy (E621)
E631 inosinate disodique 5′-rybonukleotydy disodowe (E635)
zout    
suiker sucre glukoza
    ocet (=azijn)
    wyciąg z lubczyku (=lavas extract)
    ekstrakt drożdży (=gistextract),
maar volgens mij is dat hetzelfde als E621

Wat valt er hierbij op? Allereerst dat de Nederlandse en Franse ingrediënten elkaar niet veel ontlopen; zeg maar: identiek zijn, maar dat de Poolse gegevens sterk afwijken, zowel wat de voedingswaarden als de ingrediënten betreft. Ik geloof er geen barst van. Er zit geen lavas in Maggi en dat er azijn in zou zitten klinkt mij als koelvloeistof in Oostenrijkse witte wijn. Wellicht bedoelen ze een religieuze smaakversterker aqua sancta (=wijwater) – dat gaat er bij de meeste Polen wel in, maar die heeft vooralsnog geen E-nummer. Bovendien noemen de Polen de smaakversterker E635, die wel lijkt op E631 (in Nederland en Frankrijk), maar die niet identiek is.

Wat voorts opvalt, en nogmaals: etiketten bevatten halve waarheden en oncontroleerbare feiten, nergens staat vermeld hoe veel van die smaakstoffen er zijn gebruikt. En mijn vermoeden is dat het nou juist dàt is wat eventuele smaakverschillen in de diverse landen veroorzaakt, want een paar korreltjes zout meer of minder per flesje maken geen significant smaakverschil bij enkele druppels Maggi.

Kortom: de etiketten op een flesje Maggi weten wel mij van de straat te houden, maar bepalen voor mij niet de keuze tussen het product uit het ene of andere land. Daarom mijn suggestie: laat het flesje Maggi gewoon in het keukenkastje staan en gooi gewoon een lepel zout in je soep en eventueel een paar blaadjes lavas, als je die in de tuin hebt.

De laatste opmerking van Wouter Klootwijk is ook mijn afsluiting van dit verhaal: de zilveren houder om tijdens het diner ook Maggi op chique te laten gaan. Van ooit een op mijn verjaardag gekregen heb ik hier ook nog zo’n ding, maar dan niet zo’n dure zilveren bewerkte, maar eentje van Gero Zilmeta van de Blokker of de HEMA, voor de wat beperkter beurs. Het is waarlijk een sieraad op tafel, zo blinkend naast het glazen zoutvaatje.

 

 

PS: uit de laatste reactie hieronder blijkt dat er sinds ±1860 een voorloper was van het Maggiflesje: Liebig, oftewel Oxo, wat overigens in België nog steeds een soortnaam is op menukaarten voor ‘heldere vleesbouillon’, wat niet meer inhoudt dan water met een bouillonblokje. Maar goed, soms kan dat best lekker zijn. Dat Oxo-flesje, hier links op de afbeelding, lijkt verdacht veel op het flesje dat door Julius Maggi pas later is ‘uitgevonden’.

 

 

2 gedachten over “Mag-ie?

  1. Al eerder bestond Liebig. Ik weet van ’n biografie dat ’n Duits schrijver aan het front 1870/71 zijn vader verzocht om toezending van Liebig, later nog eenmaal. Ik was verrast: bedoelt hij echt dat flesje? Jawel, zoals bleek.

    Maggi is het voordeligst in een zowat literfles. Maar waar moet je die laten in de keuken?

  2. Een kennis van mij, beroepshalve expert op het gebied van voedingstechnologie, gaf me nog de volgende aanvullingen:

    Heel leuk, dat artikel over Maggi!
    – De informatie op het etiket moet ook altijd voldoen aan de lokale wetgeving, maar dat zegt natuurlijk niets over de volledigheid en duidelijkheid. Voedingsmiddelen fabrikanten hebben er een gruwelijke hekel aan om meer info dan strikt nodig op het etiket te zetten, en waar mogelijk eigenlijk zo weinig mogelijk informatie te geven, omdat dat geen toegevoegde waarde creëert voor de consument.
    – Maggi is volgens WIKI bedacht door Julius Maggi in 1872, maar volgens Nestlé zelf (website) in 1886 en volgens het Nederlandse etiket bestaat het sinds 1895, over verwarring gesproken… De info op het Poolse label klopt dus met de Nestlé-website info.
    – Lavas is nooit en wordt niet als ingrediënt gebruikt in Maggi, dat is veel te duur.
    – Maggi wordt sinds 2005 niet meer in Nederland geproduceerd, waar wél, dat is moeilijk te zeggen; Nestlé heeft honderden fabrieken worldwide en net als bij Danone is het vrijwel onmogelijk om er achter te komen waar wat wordt gemaakt. Ook heeft Nestlé regelmatig bestaande concurrerende fabrieken overgenomen, en de lokale producten een Maggi-naam gegeven, zoals in Oost Europa.
    – Dit type product (‘Maggi in het flesje’) wordt maar in een paar fabrieken geproduceerd en met verschillende, aangepaste recepten voor de diverse landen. Neem van mij aan dat het in de diverse supply-points zo efficiënt mogelijk wordt gemaakt, met ingrediënten die vooral lokaal of regionaal voorhanden zijn, zo werkt dat nu eenmaal.
    – De gehydroliseerde plantaardige eiwitten komen niet meer uit soja, maar uit tarwe, waardoor de smaak sinds een aantal jaren anders is. Door eiwitten te hydroliseren, chemisch in stukjes te knippen, komt de smaak van verschillende aminozuren boven en kleurt de substantie bruin.
    – Maggi, zoals wij dat kennen, kost relatief weinig geld om te maken, omdat het verder uit water, (heel veel) zout, suiker en goedkope aroma’s + dito smaakversterkers bestaat.
    – Nestlé verdient er heel veel geld mee, een simpel product, best knap eigenlijk, net als, marketing-technisch en kostprijstechnisch gesproken, Coca-Cola.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.