Panta rhei

Het Griekse panta rhei (voor de kenners: πάντα ῥεῖ) is net als zijn Latijnse pendant perpetuum mobile een tegeltjeswijsheid die je te pas en te onpas kunt gebruiken, maar waarvan de wetenschappelijke en feitelijke waarheid op los zand berust. Dat besefte ik maar weer eens vorige week tijdens een wandelingetje bij de spoorwegovergang in Rosoy: uit het fonteintje aan de bron van de Amance kwam opeens geen water meer.

Sinds ons verblijf in Rosoy in 1998 had ik het een enkele maal eerder meegemaakt: des zomers bij lange droogteperioden en des winters bij langdurige strenge vorst, als er alleen maar een ijspegel aan de uitloop hing. Maar kennelijk was augustus 2017 dermate droog dat er geen nieuw water uit de bron meer voorhanden was.
Heel veel scheelde het niet, want in de nabij, en iets lager gelegen publieke tapkraan, waar boeren en burgers hun watertanks gratis kunnen vullen, of de auto voor niks kunnen wassen, kwam nog wel water. Ook die tapplaats, kan ik me herinneren, heeft in hete, droge zomers wel eens droog gestaan.
Zo niet nu. Ook dit jaar kon ik enkele malen derwaarts rijden en voldoende water tappen om de dagelijkse bewatering van bloemen, groeten en fruit te kunnen volbrengen, zo weinig als dat in 2017 nodig was.

Toch weerspiegelt panta rhei in zekeren zin wel het sentiment van een dorp als Rosoy: alles heeft zijn loop, en laat het alsjeblieft altijd zo blijven. De volgende gedachtestap is dan dat elke verandering een boze indringer is die het fragiele, maar langdurige evenwicht dreigt te verstoren. De mentaliteit van “laat alles bij het oude”, het teren en vertrouwen op eeuwenoude tradities die het leven leefbaar maken en overzichtelijk houden heeft zo zijn aantrekkelijke kanten. Geen aanpassing is vereist. Als je ’s ochtends opstaat, is alles zoals toen je gisteren naar bed ging. Vandaar dat je kunt constateren dat men hier zo’n 50 jaar achter loopt.

Au quai, een enkele keer is de voortschrijdende techniek niet tegen te houden.
Er kwam elektriciteit in het dorp (we schrijven 1924). Er kwam tv; eerst alleen zwart-wit en later, revolutionair, ook in kleur. Dat verschil heeft, tussen haakjes, lang doorgesudderd in de Franse bureaucratie: tot voor kort moesten de tv-bezitters bij hun belastingaangifte voor kijk- en luistergeld aangeven of ze alleen zwart-wit dan wel kleur hadden, waar verschillende belastingtarieven bij hoorden. Dat is inmiddels gelijk getrokken.
Er kwam glasvezel. Dat wil zeggen: in Rosoy en omliggende dorpen ondergronds door alle hoofdstraten tot aan de plaatselijke centrale, maar nog niet van die hoofdleiding naar de huizen, zodat je nog steeds met een stuk bovengrondse telefoonkabel zit en het debiet nog steeds beneden alle peil is.
Er kwamen ledlampen in de straatlantaarns, vorige maand zijn ze in Rosoy allemaal vervangen. Het bespaart stroomkosten en geeft veel beter licht. Alleen gaan ze om half elf al uit, zodat je er niet lang van kunt genieten.

 

Vind je het dan gek dat Marine le Pen in deze contreien hoog scoort? Bij de recente eerste ronde van de presidentsverkiezingen behaalde zij in het departement Haute-Marne 33% tegen Macron 18%. Bij de tweede ronde was dat 50% voor Macron en 49% voor Le Pen. In de wat dunner bevolkte gebieden als de gemeente Haute-Amance, waaronder Rosoy valt, was het nog explicieter: daar scoorde Le Pen in de eerste ronde 36% (Macron 16%) en bij de tweede ronde 52% (Macron 48%).

Het is niet zo dat men hier maalt om immigratieproblematiek. Het ligt algemener en dieper: elke verandering is een bedreiging, zoals ik hierboven al aangaf, en dat betreft ook indringers van buitenaf. Ik zit hier nu bijna 20 jaar, en nog steeds hoor ik er niet helemaal bij. Buitenlanders worden getolereerd omdat zij hier panden opknappen en geld investeren. En als je af en toe stroopwafels uit Nederland meeneemt, worden die in dank aangenomen en verpeuzeld. Maar liever beperkt men zich tot het ons kent ons. Alleen al het feit dat zo ongeveer iedereen hier in het dorp familie is van iedereen is daarvan een overduidelijke blijk. Verder is het niet zo dat het met name moslims zijn die men liever ziet gaan dan komen. Veel wantrouwiger kijkt de inheemse bevolking aan tegen lieden uit Parijs of Marseille – xenofobie is geen buitenlandersprobleem, maar veeleer een departementaal probleem.

Een politieke dorpspartij als Pantaray zou hier wellicht hoog scoren.

A propos: nu, begin oktober, komt er gelukkig weer water uit het fonteintje boven aan de straat, dus toch een beetje panta rhei.

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.