Cruquius

Een goed initiatief van Christiaan om naast onze jaarlijkse reünie van klas Gym-Ib uit 1960 ook een educatieve uitbreiding te verzorgen: een rondleiding in en om het Cruquiusgemaal aan de rand van de Haarlemmermeerpolder. Hij was daar enige tijd geleden min of meer bij toeval als rondleider ingerold, geheel buiten zijn eigenlijke vakgebied om, en wist er inmiddels zo veel over te vertellen dat het de moeite loonde zijn verhaal te aanhoren en met eigen ogen dit wonder van techniek en vernuft te aanschouwen.

De Cruquius is al lang niet meer functioneel (verrichtte zijn werk in hoofdzaak van 1849 tot 1852 ter drooglegging van de Haarlemmermeer), maar nog wel werkend. Vorige week werd het Wouda-stoomgemaal in Lemmer nog ingezet ter voorkoming van wateroverlast, maar er zal nog heel wat water over de dijken moeten klotsen om ook het Cruquius-reservegemaal een dergelijke beschermende functie te laten uitoefenen.

Het nu hydraulische gemaal was in feite een prestigeobject van Willem I, wiens PR na zijn echec in 1830, het verlies van België, wel een opkikkertje kon gebruiken. Over ’s konings verbittering dienaangaande heb ik al eerder bericht. Vanuit zijn kennis van en connecties met de Britse machine-industrie wist hij rond 1848 de bouw van het gemaal te realiseren, geheel in Engelse stijl, fraai afgewerkt en van ornamenten voorzien en van een degelijkheid die ervoor zorgt dat de hele machinerie nog steeds draaiende kan worden gehouden. Pronkstuk, in mijn ogen, van die artistieke afwerking is de gietijzeren wenteltrap; een excellent staaltje van functional design.

De halve klas van destijds heeft, op twee achtereenvolgende zaterdagen, aan de excursie deelgenomen en daardoor de eigen kennis weer wat weten op te vijzelen.

Vreemd eigenlijk: heb ik ongeveer 25 jaar in Amsterdam gewoond, en was ik in al die jaren nog nooit op deze zo unieke plek in de naaste omgeving geweest. Maar goed, een mens is nooit te oud om een verzuim uit het verleden alsnog goed te maken. Met dank aan Christiaan, en in de hoop dat het ook andere klasgenoten ertoe kan bewegen een van hun kunstjes aan de anderen te gaan vertonen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.