Hebreeuws

Ik mag dan nog zo dol op (vreemde) talen zijn, van sommige talen weet ik hoegenaamd niets af. Zo ook van het Hebreeuws. En dan komt het moment dat je even met de handen in het haar zit. Zo ook nu, vanwege een boekje dat wij in een ingekochte verzameling aantroffen.

 

Het gaat om een joods gebedenboekje, als ik het goed inschat, waarvan ik niet meer weet dan het volgende:

 

Het boekje meet 12x8x2½ cm, heeft een groenlinnen harde kaft en een uitermate curieuze paginering: van rechts naar links eerst pag.1-96, in verschillende lettertypen aan de boven-buitenzijde gedrukt, maar soms aan de binnenzijde van de pagina en soms ook op z’n kop gedrukt; dan pag.1-28, gevolgd door pag.127, 128, 124 (zetfout?), 130 t/m 190; dan pag. 93-174, waarvan sommige pagina’s ongenummerd, enzovoort. Toch wekt het bindwerk van de katernen niet de indruk dat het een samenraapsel van diverse edities zou zijn.

De titelpagina en de erop volgende pagina vóór pag.1 staan hier afgebeeld.

Over de herkomst verraden deze pagina’s dat het boekje is uitgegeven door boekhandel (“Księgarnia”) M. Munk, gevestigd in de ulica Nowomiejska 20, in het centrum van Łódż.
De druk werd verzorgd door Drukarnia “Pospiech” die was gevestigd in Warschau, Św Jerzka 32, in het stadsdeel dat in de oorlog het “kleine getto” (Małe getto) vormde.

 

 

 

 

Alles wijst erop, zowel boektechnisch als historisch gezien, dat het gaat om een uitgave uit de jaren-’30, verzorgd door een joodse uitgeverij en gedrukt bij een joodse drukkerij. Ik vermoed dat er vanaf 1939 niet veel meer van de persen rolde daar in Polen.

Anderzijds: het druk- en zetwerk is van dermate inferieure kwaliteit dat het best wel eens een haastklus geweest kan zijn met beperkte middelen. Het bindwerk is overigens prima, evenals de algehele staat van het boekje.

Ik ben nu op zoek naar een deugdelijke titelbeschrijving van deze editie, alsmede eventuele verdere informatie rond het boekje, de uitgeverij en de drukkerij. Wie helpt?
Overigens heb ik de vraag ook al voorgelegd aan het Amerikaanse HebrewBooks.org.

In onderstaande tweede reactie meldde ik dat de conservator Rosenthaliana geen passend antwoord kon geven. Tot mijn verrassing echter kreeg ik half juli wederom een mail, waarin conservator Rachel Boertjens mij liet weten het boek te hebben aangetroffen op de site van de National Library of Israel. De hier afgebeelde fiche brengt mij iets verder, zij het nog niet compleet, want er blijft een hoop Hebreeuws te transcriberen/vertalen over. Wel weet ik nu dat het boekje in 1910 is gedrukt en dat het inderdaad een gebedenboek betreft volgens de ‘Hassidic sephardic’ rite, voorzien van een uitleg van M. Levi en Kneset Yisrael, aldus de toelichting in de mij toegestuurde e-mail.