7 Sacramenten (1959-1966) – 2/7

De standaardrite voor iedere nieuwe Ignatiaan was onverbiddelijk: er viel nauwelijks te ontsnappen aan muzikale vorming en misdienaar worden.

Die muzikale vorming omvatte in week 1 ten minste het volgende:

  • een stemtest, om te horen of je iets kon betekenen voor het schoolkoor
  • het Collegelied leren
  • het Ignatiuslied leren

Bernard Huijbers, aan de piano gezeten, testte het bereik en de kwaliteit van je stemgeluid en besliste daarop vakkundig of het niets was, of dat je sopraan mocht worden, of dat je, zoals in mijn geval, slechts alt mocht wezen.

Het schoolkoor, begin jaren-60 bejongend door 30 sopranen, 30 alten, 30 tenoren en 30 bassen, was bepaald niet misselijk. Kwaliteit en succes. Af en toe nog versterkt door het schoolorkest aangejaagd door Ted de Cloet, in het dagelijks leven leraar Engels.
Over dat koor en zijn bezigheden volgt er nog een apart bericht.

Het Collegelied hoorde onmisbaar tot het kennisdomein van iedere Ignatiaan, want het werd bij tal van officiële gelegenheden aangeheven. Voor wie het niet meer kent (schande!), dit is het en klik HIER om het te beluisteren in mp3:

Het is pas vrij recent dat ik me ervan bewust ben geworden hoe zeer deze tekst van Louis Huf uit 1946 is geïnspireerd door de nachtmerrie van de net voorbije bezettingsjaren.
Veel over de periode 1940-1945 is te zien en te lezen in het jubileumboek ’n Eeuw IG, samengesteld door G.A. Elsenaar en P.J. Verberne, uitgegeven t.g.v. het honderdjarig jubileum van het St.-Ignatiuscollege, helaas zonder ISBN-nummer en bij mijn weten ook nog maar moeilijk verkrijgbaar. Zoek maar bij www.boekwinkeltjes.nl of www.omero.nl op “Elsenaar” en “eeuw”.
Wat mij opvalt, is dat dit boek wel gewag maakt van oud-Ignatianen die zijn omgekomen tijdens de oorlog, een docent die moest onderduiken (Ed Bresser, leraar Duits, wegens “insubordinatie”) en een tweetal leerlingen dat in het verzet ging, maar niet van Ignatianen (paters, docenten of leerlingen) die zijn gedeporteerd of anderszins van school verdwenen. Deels is dat vermoedelijk te verklaren doordat de kans uiterst gering is dat er zich op het IG joden of communisten bevonden. In de zo sterk verzuilde Nederlandse maatschappij, met voor elke zuil aparte scholen, sportclubs, kranten, omroepen enz.  was het ook in Amsterdam ongetwijfeld niet acceptabel om als jood of (indien bekend) communist op het IG aan de slag te gaan.

Ja, op het IG moest je voor het zingen de kerk in, want bij mijn weten werd het Ignatiuslied alleen gezongen tijdens de mis bij de opening van het schooljaar (en bij de eucharistieviering tgv. het 100-jarig jubileum in 1995), maar ik kan me vergissen. Een interessante Loyola-tekst, toegeschreven aan Johannes Stalpaert van der Wielen van rond 1630 op muziek die we ook kennen van Valerius’ Gedenck-clanck : op de melodie van “Sal ick noch langher met heete tranan, &c.” staat daar het lied “Hoe groot (ô Heer) en hoe vervaerlic | Staet nu ons leven vol verdriet?”. (Dat is nog eens andere koek dan Gezelles motto bij het Collegelied “Ja, daar zijn blijde dagen nog in ’t leven”!). Het sidderde je door lijf en leden als het lied, uit 600 kelen en een tutti-orgel majestueus door de kerk galmde. Een wat magere impressie uit de Krijtberg op 31 juli 2011 was tot voor kort op internet te beluisteren met een wel erg gereformeerde (dus niet naar bedwelmende wierook riekende) orgelbegeleiding. Omdat ik op internet geen andere versie voorhanden trof, heb ik, met de bereidwillige en zeer betrouwbare medewerking van Antoine Oomen (“Deze muziek staat niet in b-klein maar in b-dorisch en precies dáárom komt de g er niet in voor. En het is uitgesloten dat ik ooit g i.p.v. gis zou hebben gespeeld. Dat moet iemand anders zijn geweest”) een digitale versie genoteerd die je HIER kunt beluisteren. Dirigent Bernard Huijbers dreigde furieus met hel en vagevuur, met pek en veren, als iemand het lef had de voorlaatste noot in “majeur” te zingen. Dus niet B-B-Ais-B, maar B-B-A-B. Identiek dus aan de eerste vier noten van de melodie. En terecht.

De tekst, waarover in de categorie taal en letterkunde nog een uitvoeriger bericht volgt, luidt :

Ignaci! dat den Heer u seghen.
Gh’en had niet minder/ als gelijck.
Het swaerste moet toch ’t swaerste weghen:
En d’aerd’ is min als ’t hemelrijck.
Bekeerd vry ’t mes
In Christus les;
Al slaet de kroon van Spangien goud;
Den Hemel geeft noch rijcker soud.

Neemt knechten aen/ beschrijft s’een reghel/
Van yver heet/ van rade koel.
En twijfelt niet ghy sult het seghel
Wel krijghen vande Roomsche Stoel;
Want sulcken plant
Die Godes’ Hand
Gepoottet heeft/ sal niet vergaen:
Soo lang z’in haer gelit blijft staen.

Verwint met offer/ en gebeden/
Verwint met lessen/ vroegh en laet/
Verwint met asch en hayre kleden/
Verwint met heusche caritaet.
En met de deughd
De teere jeughd
Te leeren/ in uw’ wijse school
Dit is het wapen van Loyool

Man Goods! die nu de gulde sterren
Betreedt met voeten/ als een vloer.
Helpt ons gebed/ stilt ons van verre/
Tot peys en vrede al ’t rumoer
Van Christus Kerck.
Of maeckt ons sterck;
Om op uw’ spoor door ’t enge pad
Te komen tot de rijcke stad.

Dat laatste couplet herinner ik me nog heel goed, want dat bestond in feite uit één zin die ik later, als student Nederlands aan de UvA, wel grappig vond als ontleedklus : Degenen die “met voeten als een vloer” als één zinsdeel zagen, hadden in ieder geval niet op het IG gezeten.

En als je dan, wegens schoolverlaten, of doordat je stem ging breken, niet meer bij het koor kon blijven, dan werd je jubelend uitgezongen met de standaard a capella canon. Mij overkwam dat voor het eerst in 1961. Ik ging van Gym-IB (zulks ten tweede male) naar Gym-IIB, en in de grote vakantie daartussen voltrok zich het drama.

Veel te vroeg, ik meen nog voor kerstmis, werd ik opnieuw ingelijfd. Als “babybasje” stond het tweedeklassertje opeens tussen de grote mannen achteraan. Het heeft mij in ieder geval een goede ontwikkeling van mijn zangstem gekost.

En over de misdienaars zul je in een ander bericht nog wel wat te lezen krijgen.

 

 

3 gedachten over “7 Sacramenten (1959-1966) – 2/7

  1. Mooi verhaal Nard. Het roept veel mooie herinneringen op.Er is ook een single gemaakt van het koor waarop in ieder geval het lied van Pieter Nieuwint en Bernard Huybers staat “De knierps die knalde in de blubs”.
    Ik herinner me ook nog een optreden voor de KRO-radio.
    Ons koorlid Piet Tullenaar, oud-archivaris van de omroep, weet die te vinden.
    O ja en de laatste regel van het eerste couplet van het ignatiuslied luidde:
    Zolang de lepel in de breipot staat!

  2. Op 31 mei heb ik een mp3-versie van de begeleiding toegevoegd. Zie de link vlak boven de bladmuziek aan het begin van dit bericht.

  3. Een aanvulling op de reactie van Jacques. Ook ik herinner me een of meer optredens voor de KRO radio. Live op zondagmiddag vanuit de kapel. Volgens mij hield Kilsdonk een “preek”, op het koor, slecht te verstaan.

Laat een reactie achter aan Moderator Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.