Kunst-en-meeragenda 2016

Fransen zijn tuk op afkortingen, meer nog dan Nederlanders, lijkt het wel. En als zo’n afkorting dan ook nog een homoniem blijkt te zijn, is het dubbel genieten.
Ik bedoel dan niet van die perongelukke homoniemen zoals wij die kennen van HBO, HR en PSP. Een schrandere slimneus uit Langres heeft bedacht dat ML niet alleen staat voor
Musées de Langres, maar sinds 2013 ook voor het Maison de Lumière, het Huis der Verlichting, geopend bij de viering van de 300e geboortedag van Denis Diderot, afkomstig uit Langres.

Dat museum is gevestigd in het tussen 2009 en 2013 schitterend gerenoveerde Hôtel du Breuil de Saint-Germain. Kosten bijna € 1½ miljoen, maar het is de moeite. Als je tenminste houdt van de versmelting van kunsten en wetenschappen, filosofie en cartografie, een soort van renaissance van de Renaissance waarop wij tot op de dag van vandaag voortborduren; een interdisciplinaire bloei waarvan wij, gemerkt of ongemerkt, nog steeds profiteren. Voor een gedegen uitleg over gebouw en museum, ingericht rond leven en werk van Diderot, kun je deze PDF raadplegen.

Langres biedt meer, zoals ik vorig jaar ook al opmerkte. Een breed scala aan culturele evenementen staat er op het zomerprogramma van mei-oktober 2016.
Zonder veel moeite zijn de details op internet te vinden.

Daaronder ook het concours Peintres & Sculpteurs dans la rue op 26 en 27 augustus. Voor de artiesten zijn in de diverse categorieën prijzen tot € 500 te winnen, en bovendien worden er op zondag 28 augustus kunstwerken openbaar verkocht.


Komend weekend, 16 en 17 juli, is er tussen Langres en Jussey het traditionele evenement Art au Vert: 15 Franse, Nederlandse en Britse artiesten houden open huis en tonen in hun ateliers nieuwer en ouder werk van allerhande snit en kwaliteit. Omdat mij de eer te beurt viel om het juli-uitstapje van de plaatselijke oldtimerclub Les Pistons du Bassigny te verzorgen, heb ik georganiseerd dat we in drie groepen langs een aantal artiesten gaan rijden. Er hebben zich inmiddels ongeveer 60 deelnemers met 25 oude auto’s aangemeld, dus de regio -zie het overzicht hieronder- staat een heuse parade van klassieke voertuigen te wachten, en de ateliers kunnen rekenen op een voor hen ongekende invasie van kunstliefhebbers.

Niet ver van Langres, in Bourbonne-les-Bains, is er dit jaar ook weer traditiegetrouw een opeenvolging van culturele activiteiten.
Ik licht er eerst even de 41e salon de peinture & sculpture uit, een expositie in Centre Borvo van schilder Pierre Bassard en beeldhouwster Ellen Beljaars, die nog tot 24 juli loopt.
Op die zondag heeft ook Bourbonne-les-Bains zijn jaarlijkse Peintres dans la Rue, waar professionelen en amateurs de hele dag op straat hun schilderwerk maken en vertonen (en verkopen).

 

En nu maar hopen dat het hier eens een paar dagen niet regent en onweert;
te veel gedonder.

 

 

Langres fait son mieux

Vanuit Rosoy bezien is Langres de dichtstbijzijnde grote stad. Nou ja, niet overdrijven, met z’n 7.500 inwoners is het bijna viermaal zo klein als de gemeente Boxmeer. Vanouds is het ook een heel Nederlandse stad: zomer en winter is het vol met Nederlanders, vaak op weg tussen het moederland en de Spaanse costa’s.
Maar ondanks de vele potenties die de vestingstad heeft, zien we in toenemende mate een leegloop, vooral van de middenstand, terwijl het stadsbestuur er toch veel aan doet er een bruisende, en vooral cultureel gezien aantrekkelijke plaats van te maken. Langres fait son mieux – Langres doet zijn best.

Om dat laatste te onderstrepen:
ik beperk me hier even tot de culturele agenda van het zomerseizoen 2015.

Versierde en verlichte straten en pleinen, tal van festivals en exposities, veel voor de jeugd, maar ook voor de toeristen – het kan niet op.

 

 

 

Er zijn drie ruimtes waar het meeste valt te beleven, cultureel gezien dan:

- Het museum (Musée d’Art et d’Histoire) met een permanent gedeelte van oude opgravingen tot moderne kunst en steeds ook nog een wisseltentoonstelling;

- het Maison de Lumière, in 2013 geopend ter gelegenheid van de 300ste geboortedag van Denis Diderot, en geheel gewijd aan de periode van de Verlichting.

Voor beide: zie ook http://www.musees-langres.fr/.

- de gemeentelijke bibliotheek/mediatheek (Bibliothèque Arland) met een vrij grote collectie boeken en tijdschriften alsmede wisselende tentoonstellingen en culturele activiteiten voor de jeugd; zie de website.

Uit de culturele folder 2015 van Langres staan hierboven een paar voorbeelden.
Mocht je dus alsnog met camper of caravan naar het zuiden trekken en onderweg belanden op camping Navarre in Langres, verzuim dan niet een en ander te bezoeken.

 

 

Waterscheidingen

Als randstedeling zul je er niet wakker van liggen, maar wie in de buurt van een der grote Europese waterscheidingen woont, kent de enorme impact ervan. Vlak bij ons in Rosoy, 10 km in noordwestelijke richting, ligt zelfs een heus ‘drielandenpunt’, de scheiding tussen de afwateringen naar de Middellandse Zee, het Kanaal en de Noordzee. Echt een toeristische attractie is het niet, maar het is wel interessant en destijds was het van vitaal belang.

Klik eerst even op nevenstaand kaartje. Het groene huisje onder de as van Strasbourg, dat ben ik. Iets ten noordwesten daarvan is het bedoelde drielandenpunt. Wij zitten dus net aan de Middellandse-Zeekant van de rode lijn. Over dat drielandenpunt (“le point triple en Haute-Marne“) is trouwens een verhelderend artikel van Jean Gallier op internet geplaatst.
Op de kaart is eigenlijk een heleboel te zien wat je misschien nog nooit hebt beseft, zoals het enorm grote stroomgebied van de Donau en de secundaire scheidingen die in Nederland lopen. Het is een van die kaarten waarop ik nauwelijks raak uitgekeken.

Dat het een echt drielandenpunt is, blijkt onder meer uit de twee foto’s hiernaast. De linker foto heb ik genomen op de weg van Langres naar Rosoy, oftewel de N19 van Parijs naar Basel. Daar loopt de scheiding tussen het Kanaal en de Middellandse Zee. De rechter foto nam ik iets ten noorden van ons, op de D417 van Montigny-le-Roi naar Bourbonne-les-Bains, waar de scheiding tussen de Noordzee en de Middellandse Zee loopt. Pal noord van dat bord, aan de Noordzeezijde dus, ontspringt de Maas, waarover ik in een ander bericht nog te spreken kom. Ook de Marne en de Seine ontspringen aan die kant van de rode lijn; de Saône iets meer naar het oosten aan de andere kant. Het Plateau van Langres is dus met recht bron en oorsprong te noemen van belangrijke wegen, van Rotterdam tot aan Marseille, met en passant ook nog eens Parijs en Boxmeer die er deels hun grootheid aan ontlenen.

Ik had het over een grote impact van een waterscheiding. Die is er voornamelijk op logistiek vlak: het transport per spoor en over water. Hoewel je per auto rijdend niet veel hoogteverschil merkt (maar ga er maar eens fietsen; dan piep je wel anders!) tussen de 200 meter hoogte in de omtrek en de 420 meter van de waterscheiding, is er een serieus probleem.
Het treinstation van Culmont-Chalindrey, 12 km van Rosoy vandaan, is een belangrijk knooppunt: daar kruisen de noord-zuidlijn Luxemburg-Marseille en de oost-westlijn Basel-Parijs elkaar. Beide verbindingen moeten dus een waterscheiding passeren en treinen houden niet van geaccidenteerd terrein, zeker niet de 19e-eeuwse stoomtreinen. Gevolg is dat voor deze twee lijnen, rijdend vanuit Culmont naar het noorden of het westen, een lange tunnel is gegraven waardoorheen de treinen de waterscheiding (lees: het hoogteverschil) op doenlijke wijze kunnen passeren.

Voor de binnenscheepvaart, tot in de 20e eeuw nog een voornaam goederentransportmiddel, zijn de problemen zo mogelijk nog complexer. Om reistijd te bekorten en de rivieren überhaupt bevaarbaar te maken, werden er her en der kanalen aangelegd van de ene rivier naar de andere, zoals in Nederland het Maas-Waalkanaal bijvoorbeeld. Maar je voelt hem al: als je een kanaal graaft tussen de Marne, die afwatert op het Kanaal, en de Saône, die afwatert op de Middellandse Zee, dan loopt het water naar twee kanten weg en liggen de schepen met hun buikje op de bodem droog te zwemmen. Met alleen twee sluizen kom je er ook niet, want er moet toch een aanmerkelijk hoogteverschil worden overbrugd (verkeerd woord, maar ik bedenk zo gauw geen ander). Dik 150 jaar geleden bedachten Franse ingenieurs wat daarop. En nog voor de eeuwwisseling was het project af en konden de schepen van zeg maar Parijs zo naar Lyon varen. In de buurt van Langres werden er in het kanaal 114 (!) sluizen aangelegd om geleidelijk het hoogteverschil te compenseren. Maar ook 114 sluizen voorkomen niet dat de zaak in het midden (dus op het hoogste punt) zoetjes aan leegloopt. Dus legde men rond Langres vier meren aan, bassins, gevoed door kleine lokale riviertjes en regenwater, die aan beide zijden van het hoogste punt het waterniveau kunnen reguleren. Ik heb overigens twee van die meren wel eens helemaal droog zien staan, ik meen tijdens die vreselijk hete zomer van 2003. Aan die meren heeft Langres het epitheton “Land van de vier meren” overgehouden. Dankzij Photoshop kun je die HIER op één foto zien. Ze staan ook ingetekend op het vieze bord hierboven: drie meren links, aan de kant van de Marne, en eentje rechts, aan de kant van de Saône.

Maar op dat bord zie je nog iets heel markants, in het midden onder die groene berg: de Tunnel de Balesmes van 8,420 km lengte. Het schijnt de langste kanaaltunnel van Frankrijk te zijn, voor mijn part de langste ter wereld, niet te verwarren met de Kanaaltunnel van Calais naar Dover, want daar rijden de auto’s onder het water door, maar bij Balesmes varen de boten onder de auto’s door, sterker nog: zelfs pal onder de kerk van Balesmes-sur-Marne door. Om tè grote hoogteverschillen te vermijden, namen de ingenieurs het initiatief op het moment suprème ondergronds te gaan en dat was bepaald geen sinecure: vlak bij Balesmes ligt de tunnel 100 meter onder het maaiveld en zelfs 125 meter lager dan de stad Langres.
Ik ben er nog nooit doorheen gevaren, maar ik heb het van horen zeggen: aan één kant loopt er langs het ondergrondse gedeelte een trottoir ten behoeve van de trekvaart, waar overheen arme loonslaven een boot konden voorttrekken. Loontrekkers dus.

De vooruitgang was evenwel niet te stuiten: er kwamen stoomschepen. Het gevolg laat zich raden: een binnenvaartstoomschipper die aan de ene kant het niet mechanisch geventileerde kanaal in voer, kwam er aan de andere kant geroosterd en geblakerd uit, ongeveer zoals wij het twee jaar geleden meemaakten bij een toeristisch tochtje met een stoomtrein in Zwitserland.

Vandaag de dag zijn het alleen nog pleziervaartuigen die het hele kanaal van de Marne tot de Saône vv. bevaren. Trek daar maar wat dagen voor uit, met die 114 sluizen en nog een aantal draaibruggen die je allemaal moet passeren.

Als het je boeit, kun je er op internet nog heel veel meer over lezen; nuttige tags staan hieronder vermeld. Ik laat het nu even hierbij, met de belofte het merkwaardige verhaal van de Maasbron binnenkort op deze weblog te publiceren.

 

 

Pijpenstorm (3)

Het orgelverhaal blijkt er een van lange adem te zijn. Prima; het gaat immers ook om een pneumatisch orgel.
Onlangs kreeg ik van Rolf Schoevaart nadere informatie over hoe het destijds allemaal is gelopen.
Hier een weergave van zijn bevindingen.

Rond eind jaren-’90 bleek het orgel in bedenkelijke staat te verkeren en was een prijzige opknapbeurt noodzakelijk, waarna bovendien de ruimte zou moeten worden voorzien van kostbare klimaatbeheersing.
Aanvankelijk leek het OLVG interesse in het orgel te hebben voor de toen nieuwe kapel aldaar, maar daar bleek het orgel toch niet in te passen.
Het is toen voor ƒ 20.000,= verkocht voor een of andere kerk in Italië, God mag weten waar precies, want Hij weet alles. Dat geld kon goed worden gebruikt voor het bouwbudget voor de renovatie van het IG.
Los daarvan is het Montessori Lyceum in die periode nog enige tijd in onderhandeling geweest met Sotheby’s met betrekking tot de glas-in-loodramen voor eventuele verkoop. Dat bleek echter geen haalbare kaart, zonder de ramen op te moeten delen in panelen. Inmiddels hebben de ramen monumentstatus, zodat verwijdering niet meer aan de orde kan zijn, laat staan verkoop.

Tot zover het IG-kapelfeuilleton voor dit moment.

Het is overigens een kwestie van toeval dat ik aan de metamorfose (eufemisme voor ontheiliging en aftakeling) van de Ignatiuskapel moest denken bij de opening van een tentoonstelling van de schilderacademie van Langres, afgelopen zaterdag, in de kapel van het ex-Jezuïetencollege in Langres. Ook daar was alles wat aan een kapel deed denken zorgvuldig weggewerkt: altaar, priesterkoor, orgel, alles verdwenen of aan het zicht onttrokken. Veel erger nog dan in de Ignatiuskapel: schrijnende voorbeelden van achterstallig onderhoud: afbladderende pleisterlagen, scheuren in plafond en muren, kaalgelopen vloer.


Kerk en staat zijn gescheiden in Frankrijk, dus waarom zou de overheid opdraaien voor het instandhouden van religieus erfgoed?

 

 

________________________________________
Vorige en volgende pijpenstormberichten:
http://nardloonen.nl/2014/05/05/pijpenstorm/
http://nardloonen.nl/2014/06/12/pijpenstorm-2/
http://nardloonen.nl/2014/11/12/pijpenstorm-4-weg-is-weg/ 
http://nardloonen.nl/2015/03/11/pijpenstorm-geluwd/

 

Denis Diderot (1713 – 2013)

Dit jaar is het 300 jaar geleden dat Denis Diderot werd geboren. Ter gelegenheid daarvan wordt er in zijn geboorteplaats Langres een groot aantal evenementen georganiseerd van culturele, wetenschappelijke en educatieve aard.
Uitputtende informatie daarover is te vinden op de website http://diderot2013-langres.fr/ .
Ik kan daarom volstaan met een paar verwijzingen en wat algemene gegevens.


 

Langres is trots op zijn waarschijnlijk meest beroemde stadgenoot: in het centrum prijkt het onlangs geheel gerestaureerde standbeeld van de schrijver en filosoof Denis Diderot (Langres 1713 – Parijs 1784) en in het plaatselijke museum, dat om wel meer redenen een bezoek zeker waard is, tref je permanent een aparte afdeling aan rond Diderot en zijn werk. Het bekendste en voornaamste werk waaraan hij heeft meegewerkt is de Encyclopedie (“Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers“, verschenen tussen 1750 en 1765), wel niet de eerste in zijn soort, maar misschien wel de belangrijkste, zeker in die tijd. In feite ademde dit standaardwerk avant la lettre al de geest van de Franse revolutie, bijvoorbeeld doordat het een enorme bijdrage leverde aan de democratisering, namelijk door de (ver-)spreiding van kennis, het een geest ademde die gekant was tegen de aristocratie en geestelijkheid, hetgeen hem op felle tegenwerking kwam te staan van met name de Franse Jezuïeten, en niet op de laatste plaats omdat het door zijn allesomvattende inhoud een bijdrage leverde aan de éducation permanente. Het was geen werk voor academici of voor de rijke bovenlaag, maar voor het hele volk, ook al doet een aanvankelijke oplage van dik 2000 exemplaren dat niet vermoeden.

Het omvangrijke programma dat Langres ons tussen mei en augustus voorschotelt, en dat via bovenvermelde link integraal is te raadplegen en downloaden, krijgt op 5 oktober nog een vervolg met de opening van het Maison des Lumières Denis Diderot in het fraaie, eveneens pas gerestaureerde Hôtel du Breuil de Saint-Germain (nr. 4 op de kaart).

Van harte aanbevolen.

O ja, en raadpleeg voor andere culturele exposities hier in de regio de kunstagenda die ik dit seizoen voortdurend actualiseer.

 

 

Kunstenaars in de regio

Een van de kenmerken van het Franse departement Haute-Marne (52) is dat er naast talrijke Franse beroepskunstenaars, opvallend veel Nederlandse, Belgische en Britse schilders en beeldhouwers zijn die in deze regio zijn neergestreken en hier hun werkzaamheden voortzetten en met regelmaat exposeren.

Op deze weblog verschijnt er een aantal interviews of overzichten van enkele van hen, waarbij ik de agenda van lopende of aanstaande exposities voortdurend zal bijwerken.

Deze reeks opent met een bericht over beeldhouwer Marcel Julius Joosen (1943), momenteel woonachtig in Fresnes-sur-Apance (Haute-Marne), van wiens werk op 23 maart 2013 een expositie is geopend in Groningen. Daarna zullen met onregelmatige tussenpozen andere artiestes en artiesten aan bod komen.

OP DEZE WEBLOG GEPLAATSTE BERICHTEN

1. Marcel Joosen 70 (25 maart 2013)
2. Ellen Beljaars (7 augustus 2013)

AGENDA 2015 

  • van 9 maart tot 6 mei 2015: 25 peintres de la Palette du Fayl s’exposent.
    Expositie van schilderijen verzorgd door het artistencollectief van de regio Fayl-Billot. In Centre Borvo, 52400 BOURBONNE-LES-BAINS. Toegang gratis.
  • van 7 juli tot 20 september 2015: Graffes de guerres, témoignages de soldats. Expositie van graffiti uit diverse Frans-Duitse oorlogen. Gratis de bezichtigen van dinsdag t/m zondag tussen 9-12 en 14-19 uur. LANGRES, Maison de Lumière.
    Nadere info.
  • van 18 juli tot 24 augustus 2015 :  Expositie in Atelier Ellen Beljaars, 6 Grande Rue, 52360 PLESNOY. Open za-zo 15-19 u of op afspraak. Toegang gratis.
    Nadere info.
  • weekend van 18-19 juli 2015 :  Open huis bij diverse artiesten in de regio. Toegang gratis.
    Nadere info.
  • t/m 26 juli 2015: 40e Salon de Peinture et de Sculpture. Werken van een groot aantal, meest Franse regionale kunstenaars. Op zondag 26 juli afgesloten met Peintres dans la rue: 40 kunstenaars vervaardigen werken in de straten van het stadScentrum. BOURBONNE-LES-BAINS, Centre Borvo. Toegang gratis. Ma-vr 9-12 en 14-18 uur; za-zo 10-12 en 15-18 uur.
    Nadere info.
  • Naast dat alles, tot eind september, diverse culturele activiteiten in LANGRES.
    Zie daarvoor het aparte bericht.