Homonieme Teletekst

Ik heb wel iets met Teletekst. Staat vol met achteloze klunzigheden of juist met wakkerschuddende trouvailles. Vandaag weer zo eentje: een homoniem van de bovenste plank. Met een verwijzing bovendien die het niet simpeler maakt.
En ach, hoe werkt dat: twee uur na publicatie van dit bericht was het homoniem verwijderd, maar de incorrete link stond er nog steeds. Ok, bij mijn Blatter-artikel duurde het drie dagen.

 

Ik snap Koenders wel. Klikkend op de link naar TT-pagina 104 is het duidelijk dat hij het zat was om tot driemaal toe te moeten rennen voor zijn leven bij de Jumbo in Groningen. Wellicht iemand uit Zwolle die uit onvrede met de verloren bekerfinale op 3 mei de omgeving van de Euroborg onveilig wil maken. Koenders neemt geen halve maatregelen. Uit onvrede neemt hij de wijk naar Moskou, of all places. Daar ontploft er tenminste nooit wat.

 

De Teletekstverwijzig naar 104 is gewoon een blunder, maar het homoniem is van grote kwaliteit: het woord uit kun je als voorzetsel en als werkwoord lezen, met ontleedconsequenties als gevolg.

Het doet met denken aan dat prachthomoniem waarover ik in 1975 al eens iets heb gepubliceerd in Spektator: SCHORT SLOOP NIEUWMARKT OP. Een hartekreet van de actiegroep Nieuwmarkt dan wel de titel van een angstaanjagend horrorverhaal.

Heerlijk, die homoniemen.

 

 

 

6 thoughts on “Homonieme Teletekst

  1. Het woord ‘bommelding’ is ook een homoniem. Je kunt het ook lezen als ‘een ding van Olie B. Bommel’. Dan ligt de klemtóón op de laatste lettergreep. Zo lees ik het vaak.

  2. Huub,
    Bommelding is, net als bijvoorbeeld valkuil en rijstrook, voor mij een homoniem van een “lagere” orde, omat het hierbij gaat om woorden die in beide lezingen eenzelfde woordsoort blijven: zelfstandige naamwoorden; er is hooguit een verschil in samenstelling en/of afbreking (valk-uil vs. val-kuil, rij-strook vs. rijst-rook; vergelijk ook ui-tje en uit-je). Van een “hogere” orde zijn de homoniemen die per lezing niet alleen een andere betekenis hebben, maar ook een andere woordsoort blijken te zijn, zoals het voorzetsel en werkwoord uit. Iets dergelijks zien we ook bij woorden als krent, krenten, rammel, lijk, tranen, pit en pitten: elk kan zowel werkwoordsvorm zijn als zelfstandig naamwoord, waarbij elk paar zinnen ook verschillend moet worden ontleed.
    De uitgebreidste bron voor dit soort geweldige dingen is van onze oud-docent Hugo Brandt Corstius, Opperlandse taal- & letterkunde.

  3. Het leukste van TT is het in de beeldprojectie te kunnen ontstaan van een grafisch diagonale spatielijn tussen de woorden, zo vaak gezien op de TV maar helaas niet te saven. Nu zou het kunnen op het beeldscherm van de PC doch kijk ik geen TT meer.

    Ooit een scherts geweest in het weerbericht met “Vorst in grond” toen koningin Wilhelmina was begraven.

  4. Het leukste van TT is: het in de beeldprojectie te kunnen ontstaan van een grafisch diagonale spatielijn tussen de woorden, zo vaak gezien op de TV maar helaas niet te saven. Nu zou het kunnen op het beeldscherm van de PC doch kijk ik geen TT meer.

    Ooit een scherts geweest in het weerbericht met “Vorst in grond” toen koningin Wilhelmina was begraven.

  5. Het was niet in mij opgekomen dit als een homoniem te zien, toen ik deze Koenders in Moskou vandaag tegenkwam achter op Onze Taal. Al surfend zie ik nu dat dat dus wel kan. Vraag aan mijn zeer gewaardeerde oud-docent: hoe noem je asfaltteren, rondtonde, etc. (voor langere lijst zie mijn blog op WordPress)? Ik heb ze goedfouten genoemd, maar er bestaat vast een andere term voor.

    • Hans,
      De enige term die ik erbij kan bedenken is contaminatie: het ‘foutief’ versmelten van twee woorden, woorddelen of uitdrukkingen (“Iemand in het lapje laten vliegen”, zei ik vroeger vaak). De mooiste vond ik nog altijd die verspreking van de gouverneur (?) van Bonaire of St.Eustatius die zich tegenover de Nederlandse pers beklaagde over de deplorabele financiële toestand van zijn eiland: “De bodem van onze schatkist is niet alleen niet in zicht, hij ìs er doodgewoon niet”. Een bodemloze put dus.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>