Over de muur die niet viel

Het is dezer dagen weer eens zover: de media tuimelen over elkaar heen om ons vele minuten zendtijd en pagina’s vol foto’s en teksten voor te schotelen over het feit dat er precies 25 jaar geleden een muur viel. Een wat merkwaardige beeldvorming rond een onmogelijk verschijnsel.

Allereerst: sowieso en überhaupt kan, taalkundig gezien, een muur niet vallen. Een muur, mits slecht gebouwd en aan extreme omstandigheden onderworpen, kan omvallen of instorten. Een kwartje, dat al niet eens meer bestaat, kan vallen, en zelfs dat gebeurt maar al te sporadisch; een muur kan dat niet, ook niet sporadisch. Bladeren kunnen vallen, zeker in november, dat daarom in het Tsjechisch en Pools ook listopad heet (list=blad; padat=vallen), de bladervalmaand. Maar een muur kan dat niet, ook niet in november.

Hierboven een foto uit Berlijn die ik nam in maart 1970 toen we naar Vorwärts Berlin-Feijenoord gingen. Zie HIER voor een uitgebreid verslag daarvan.

Vandaag de dag worden we overspoeld met foto’s, bewegende en bewogen beelden van juichende DDR-Bürger, krasse Berliner die met pikhouwelen op de muur staan in te hakken en van achteren in beeld gebrachte Trabantjes met een dikke rookpluim uit de uitlaat van hun 2-taktmotortje. Wist je trouwens dat de Vopo-uitvoering was uitgerust met een kalasjnikov? Ik ook niet, maar ik kwam zo’n ding afgelopen september in Frankrijk tegen.

De NOS, de verzamelde Nederlandse dagbladpers, de VARA (met het politiek correcte en moralistische VARA-toontje van Matthijs van Nieuwkerk in DWDD van een extreem hoog gehalte – daaraan mankeert niks), ze staan allemaal te juichen en te dansen rond het gouden kalf van de Brandenburger Tor nu die eindelijk weer deel uitmaakt van het Vrije Westen.

De DDR-muur in Berlijn was een solied bouwsel. Dat kun je aan Duitsers wel overlaten. De suggestie dat een dergelijk betonnen gevaarte uit zichzelf zou vallen is van elk realiteitsbesef gespeend. Op tv is goed te zien dat zelfs die door politieke overwegingen en andere sentimenten gevoede krachtsexplosies van de mannen die met hun pikhouwelen letterlijk aan de slag gaan, de muur nauwelijks enige schade weten toe te brengen. Nee. Om zo’n muur weg te krijgen, zijn andere instrumenten nodig. Dat hadden Kohl & Co goed begrepen. En Gorbatsjov dacht ermee weg te komen. Dat laatste is dus ook al vrij snel daarna gelukt.

Misschien was het ook niet zo’n goed idee om Duitsland na 40-45 te vierendelen en de Amerikanen, Britten, Fransen en Russen er hun gang te laten gaan. Zoals er redenen zijn aan te geven dat de Tweede Wereldoorlog het gevolg was van geallieerde maatregelen na de Eerste Wereldoorlog (“Duitsland mag nooit meer worden wat het dacht te wezen”), zo kan met parallelle argumenten ontstaan en ondergang van de DDR worden toegeschreven aan de geallieerde behoefte om Großdeutschland als Lebensraum definitief naar het rijk der fabelen te verwijzen.
Mijn Deutscher Schulatlas, in 1942 herausgegeben von der Reichsstelle für das Schul- und Unterrichtsschrifttum toont trots de situatie van de dag. Maar ook de waan van de dag. Oost-Duitsland, de DDR dus, was Mitteldeutschland. De Ostgebiete lagen in Polen, Wit-Rusland, Tsjechoslowakije (Sudetenland), Oekraïne, de Baltische staten en de Sovjet-Unie, kortom alles wat Duitsland na 1945 kwijt raakte, maar waarvoor het in ruil de drostambten Elten en Tudderen in 1963 weer van Nederland terugkreeg, tegen betaling van DM 280.000.000,00. Dat dan weer wel.

Straatbeeld in Oost-Berlijn. © Nadja Klier. Zie http://www.nadjaklier.de/filme/fuehrerex/index.htm

Rond de DDR beklijven bij mij wat sentimenten.
Een heel triest sentiment. Zie deze foto van Nadja Klier. Zes Trabantjes netjes aan de rechter zijde hingestellt die tegen een blinde muur aanrijden (maar de vierde van achteren is helemaal geen Trabant).

 

 

En een evenzeer triest sentiment van een verloren cultuurgoed. Voor wat het waard is.

 

Wat nu te doen? De DDR maar weer heroprichten? Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, van Joegoslavië, van Roemenië/Moldavië, van Griekenland/Macedonië is niet echt een succesnummer gebleken. Dan zijn de Tsjechen en Slowaken er nog genadig van af gekomen tot op heden. Misschien biedt ‘Europa’, met Duitsland als onbetwiste topper, paradoxaal genoeg nog de meeste garantie voor een (op politiek vlak dan) redelijk rustig bestaan.

Beter in ieder geval dan in Israël, waar nogal wat lieden zich de verhalen en ervaringen van hun helaas omgekomen ouders en grootouders soms wel wat erg letterlijk eigen hebben gemaakt. Bijvoorbeeld als het gaat om een verblinde ideologie. Of de behandeling van Palestijnen.

De 620 kilometer lange muur die het Israëlisch grondgebied en de kolonisten moet beschermen tegen terroristische dreigingen doet me wel heel erg denken aan het meer dan tweemaal zo lange IJzeren Gordijn. Daniël van der Veen probeert er nog een objectief, althans evenwichtig beeld van te schetsen (van hem komt bijgaande foto), maar in Europa krijg je er weinig handen voor op elkaar. En geen zendttijd bij DWDD.

Niettemin: geen pikhouwelen, geen foto’s van pruttelende Camels, opvallend gelijkend op Trabants en eveneens met een fiber koetswerk. Veel Israëlisch gedachtegoed is Made in Germany.

 

Over de muur die niet kan vallen. Dat zweer ik je.

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *